گوسفند و بز

/**/

گوسفند

Ovis aries

تعداد گونه:۲۰۰

رنگ:سفید ، قهوه ای

طول:تا 1/6متر

جرم:تا ۱۴۰کیلوگرم

وضعیت : فراوان

طول عمر:تا ۲۰سال

گوسفند از سلسله جانوران Animalkingdom از شاخة مهره داران Vertebrata ، ردة پستانداران Mammals راسته سم داران از دسته زوج‌سمان، از گروه نشخوارکنندگان و از خانواده گاوسانان Bovidae (تهی‌شاخان) و جنس  Ovis که جهت استفاده از پشم وشیر وگوشتش آن را اهلی کرده بصورت گله‌های بزرگ نگهداری می‌کنند، برخی نژادهای گوسفند نر دارای شاخ مورب و حلقوی وپیچ دار می‌باشند و در اینصورت بنام قوچ یا راک نامیده می‌شوند ولی گوسفند ماده متعلق به ر نژادی که باشد بطور عام بنام میش خوانده می‌شود. به بچه گوسفند بره می گویند . هر میش وحشی در هر زایمان یک بره به دنیا می اورد ولی میش های اهلی اغلب دو یا سه بره به دنیا می آورند.

گوسفندان در زمره نخستین حیواناتی هستند که توسط انسان اهلی شده اند. مشاهدات دیرینه شناسی نشان می دهد که اهلی شدن این حیوانات در زمانی حدود 7000 سال قبل از میلاد مسیح اتفاق افتاده، این حیوانات اهلی منبع تأمین گوشت،شیر،روغن،پوست،پشم و کود برای اهالی آسیای غربی و مردم ساکن در شرق اروپا بشمار می رفتند .

گوسفندان گونه های مختلفی دارند که میتوانند به صورت وحشی در مناطق کوهستانی و یا اهلی با انسان ها همراه باشند انسانهایی که حدود ۹۰۰سال پیش در جنوب غربی آسیا زندگی می کردند اولین بار گوسفندان وحشی را اهلی کردند. این کار بیشتر برای استفاده از پشم و گوشت و شیر آن ها بود.

گوسفند های نر و ماده هر دو شاخ دارند . شاخ گوسفندان نر بزرگتر است و برای جنگیدن از آن ها استفاده می کنند.

یکی از محل های پرورش گوسفند کشور نیوزیلند است. این کشور در حالی که فقط ۳میلیون نفر جمعیت دارد اما ۵۸ میلیون گوسفند در ان کشور زندگی میکنند.

بز

 حیوانی است اهلی از راستهٔ زوج‌سُمان (Artiodactyla)، زیر راسته نشخوارکنندگان، خانوادهٔ گاوسانان (Bovidae)، زیرخانوادهٔ بزیان (Caprinae)، جنس بزها (Capra). که حدود ٩٠٠٠ سال قبل اهلی شده است . بیشتر محققان احتمال می‌دهند که بز را برای اولین بار در فلات ایران اهلی کرده‌اند. چند گونه بز وحشی نیز وجود دارند که شبیه بز اهلی هستند و بیشتر در کوهستانهای آسیا و اروپا زندگی می‌کنند. بز کوهی ٬ که بز وحشی ایرانی نیز نامیده می‌شود بیشتر در منطقه‌های کوهستانی ایران و همچنین در قفقاز دیده می‌شود. نشخوارکنندگانی هستند با اندازه متوسط. نرها در زیر چانه دارای یک دسته موی بلند ریش مانند هستند. دم کوتاه است ولی طول آن با موهای انتهایی از طول گوش بیشتر است. شاخ در نرهای بالغ خیلی بلند و به شکل خنجری یا مارپیچ است. ماده‌ها دارای شاخ هستند ولی شاخ در آنها خیلی از نرها کوچکتر است.

به بچه‌بز یا بزِ خردسال، بُزغاله گویند.^[۱] به بزغاله ٔ شیرمست یا بزغاله شش ماهه کهره میگویند. بز نر بالغ نیز « پازن » نام دارد .

شکل ظاهری

بز شبیه گوسفند است اما معمولا اندکی کوچکتر از آن است. نر و ماده بیشتر نژادهای بز شاخ دارند. شاخ بزها ٬ بویژه در نرها ٬ خنجری یا شمشیری شکل و راست و مارپیچی است. بز در زیر چانه معمولا ریش کم و بیش بلندی دارد. دم بز کوتاه است و اغلب به سمت بالا ٬ راست می‌ایستد. زیر دم بزهای نر غده‌ای وجود دارد که در دوران زاد آوری ٬ ماده بدبویی از آن ترشح می‌شود. بز برخلاف گوسفند که دارای پشم است مو و کرک دارد و همچنین برخلاف گوسفند که معمولا حیوان آرامی است٬ چالاک ٬ پر جست و خیز و بازیگوش است.

شکل و اندازه گوش نژادهای بز اهلی گوناگون است. بیشتر بزهای آفریقایی و هندی گوشهای بزرگ ٬ دراز و آویخته دارند٬ اما بزهای اروپایی از جمله نژادهای سانن و توگن بورگ دارای گوشهای کوچک و کوتاه ایستاده هستند. اندازه بدن و وزن بز بستگی به نژاد آن دارد. مثلا بلندی بعضی از بزهای خیلی کوچک پاکستانی حدود 47.5 سانتیمتر از زمین تا شانه است و ٩ کیلوگرم نیز وزن دارند. وزن بعضی از بزهای نر نژاد سفید آلمانی تا ١١٠ کیلوگرم و بلندی قامت نژاد جمناپاری هند تا ١٢٢ سانتیمتر می‌رسد.

بدن بز از موهای صاف و گاهی مجعد ٬ به رنگهای مختلف سیاه ٬ قهوه‌ای ٬ خاکستری ٬ سرخ ٬ سفید و یا ترکیبی از این رنگها پوشیده شده است. بلندی و جنس مو و کرکی که در لابه لای موها می‌روید در نژادهای مختلف فرق می‌کند. در بعضی نژادها مثل آنقره موها بلند ٬ نرم ٬ لطیف و ابریشم مانند و در بعضی نژادها کوتاه ٬ زبر و خشن هستند.

دستگاه گوارش

در دهان بز در قسمت جلویی فک پایین ٨ دندان پیشین دیده می‌شود اما درفک بالا از دندانهای پیشین اثری نیست و در جای آنها یک لایه سفت و سخت وجود دارد. بز هنگام چریدن ٬ علف را بین این لایه و دندانهای پیشین فک پایین می‌گیرد و قطع می‌کند٬ سپس به داخل دهان می‌برد. بز در هر فک ١٢ دندان آسیا دارد که با ٨ دندان پیشین فک پایین ٬ در جمع دارای ٣٢ دندان است. بز حیوانی نشخوار کننده است با معده‌ای که ازچهار بخش تشکیل شده است. بز نخست علف را کمی با دندانهای آسیای خود می‌جود و فرو می‌دهد.

غذا از راه مری به شکمبه می‌رود و در آنجا ذخیره و انباشته می‌شود. سپس به نگاری می‌رود و در آن به شکل گلوله‌های کروی توپ مانند درمی‌آید. در زمان استراحت هر بار ٬ یک گلوله غذا از نگاری به دهان برمی‌گردد و به خوبی جویده می‌شود. این بار غذا مستقیما به هزارلا می‌رود. در هزارلا ٬ غذای جویده شده کاملا نرم می‌شود و قوام می‌یابد، سپس وارد شیردان می‌شود با شیره آن درهم می‌آمیزد و تا حدودی هضم می‌شود . سپس برای هضم کامل و جذب به روده می‌رود. درازای روده بز از ٢٢ تا ٤٣ متر است.

تولید مثل

فصل و سن زادآوری بز به آب و هوا ٬ نوع و میزان غذا و نژاد بستگی دارد. در مناطق گرمسیری استوایی بز در تمام طول سال می‌تواند زاد آوری کند. اما در مناطق معتدل و سرد فصل زاد آوری اواخر تابستان تا اواخر زمستان است. آغاز سن زادآوری بز معمولا از ٧ ماهگی تا ١٩ ماهگی است٬ اما اغلب بزها تقریبا در یک سالگی قادر به تولید مثل هستند.

عمر بز معمولا میان ٨ تا ١٢ سال و بطور متوسط ١٠ سال است. فصل تولید مثل بز در ایران معمولا اواخر تابستان و اوایل پاییز است. دوره آبستنی تقریبا پنج ماه است و بزغاله‌ها معمولا در اسفند ٬ فروردین و اردیبهشت متولد می‌شوند. بز یک تا دو و گاهی سه بزغاله می‌زاید. بزغاله بسیار چالاک و بازیگوش است و چند ساعت پس از تولد می‌تواند به همراه مادرش حرکت کند.

نژادهای بز

بز اهلی نژادهای گوناگون دارد که در سراسر جهان پراکنده‌اند و به احتمال زیاد منشاء آنها پازن یا بز وحشی ایرانی بوده است. امروزه بیش از ٣٠٠ نژاد بز اهلی ٬ با ویژگیهای مختلف ٬ در سراسر جهان دیده می‌شوند ٬ که شماری از آنها از نظر اقتصادی و زندگی انسان اهمیت فراوان دارد. مثلا نژادهای آنقره و کشمیر را برای تولید کرک و موی آنها و نژادهای سانن ٬ توگن بورگ و چند نژاد اصلی دیگر را برای تولید شیر فراوان و بعضی نژادها را برای تولید گوشت پرورش می‌دهند.

نوعی نژاد بسیار کوچک بز را در افریقا ٬ برای گوشت آن و در آمریکای شمالی به عنوان حیوان دست‌آموز خانگی پرورش می‌دهند و دانشمندان برای تحقیقات آزمایشگاهی از آن استفاده می‌کنند. در بخشهایی از آسیا و آفریقا طبق سنتهای رایج ٬ نگهداری گله‌های بزرگ بز را نشانه برکت و ثروت می‌دانند. بز تقریبا هر نوع گیاه ٬ حتی گیاهان تلخ مزه و خارهای بیابان را می‌خورد. از این‌رو گله‌داران بزرگ از بز برای پاکسازی مراتع خود از این گونه گیاهان بهره می‌گیرند.

اهمیت بز

بز حیوان پر طاقتی است که هم در منطقه‌های کوهستانی کم‌علف و هم در دشتهای پست ٬ بیابانها و منطقه‌هایی که دارای آب و هوای خشک و نیمه خشک هستند به خوبی پرورش می‌یابد. بز هر گیاهی را می‌خورد و حتی از خوردن کاغذ و زباله رویگردان نیست. بز از شاخه و برگ درختان با ایستادن روی دو پای عقب خود نیز تغذیه می‌کند و در مراتع انواع علف را از سطح خاک قطع می‌کند. همین ویژگیها باعث شده است که بز را حیوانی زیان آور بدانند که باعث فقیر شدن و حتی از میان رفتن مراتع و جنگلها ٬ نابود شدن پوشش گیاهی ٬ افزایش فرسایش خاک و در نتیجه تخریب محیط زیست می‌شود.

اما در مراتع بز هنگامی زیان آور است که به روشهای سنتی و عشایری در مراتع می‌چرد. امروزه درکشورهای پیشرفته برای نگهداری و تغذیه بز محلهای مخصوصی تدارک دیده‌اند و به این ترتیب محیط زیست را از گزندهای احتمالی این جانور محافظت می‌کنند. بز را می‌توان با کمترین علوفه و خوراک به آسانی نگهداری کرد. پرورش و نگهداری آن در سراسر ایران رواج دارد. در ایران روستاهای بدون گاو ٬اسب و حتی گوسفند دیده می‌شوند٬ اما روستای بدون بز وجود ندارد.

برای مشاهده ی تصاویر به ادامه ی مطلب بروید

ادامه نوشته

خلاصه اي از آزمايش الكتروفورز

سلام

ضمن تشكّر از تمام همكاراني كه در كارگاه آموزشي الكتروفورز شركت نمودند، به اطّلاع مي رساند در پي درخواست تعدادي از همكاراني كه موفق به شركت در اين كارگاه نشدند، خلاصه اي از كارهاي انجام شده را در ذيل مي آوريم.

باشد كه مورد استفاده همكاران عزيز قرار گيرد:

به طور كلّي اين آزمايش در چهار مرحلة كلّي صورت مي گيرد:

1- استخراج و آماده سازي دي ان آ

- ابتدا دو قاشق جوانه گندم (معادل دو گرم) را به همراه مقداري آب، داخل هاون چيني مي كوبيم تا حالتي شبيه ماست پيدا كند.

- نصف قاشق(معادل يك گرم)نمك استخراج را در 20سي سي آب حل كنيد.

- دو ماده ي فوق را در يك بشر با هم مخلوط كنيد.

- يك قاشق از پودر استخراج دي ان آ(معادل يك گرم) در 20سي سي آب ريخته و هم مي زنيم و سپس آنرا به به مخلوط مرحله ي قبل اضافه كرده و ماده ي حاصل را به مدت15 الي 20دقيقه در دماي 60 درجه به آرامي هم مي زنيم و سپس آنرا 5دقيقه در آب يخ گذاشته و بازهم در همين حال هم مي زنيم.

- حالا مقداري از اين مخلوط را به لوله آزمايشي اضافه مي كنيم تا لوله تا نيمه پر شود. حالا هم حجم همين مخلوط از كناره ي لوله به آهستگي اتانول سرد(كه چند ساعت در فريزر نگهداري شده) اضافه مي كنيم. پس از حدود 5 دقيقه توده ي ابري شكلي متشكل از رشته هاي دي ان آ بين دوفاز تشكيل خواهد شد كه به تدريج به سطح خواهد آمد. حالا با يك ميله ي فلزي تميز اين توده را برداشته و به داخل يك ويال انتقال مي دهيم و 1سي سي آب به آن اضافه كرده و خوب هم مي زنيم تا رشته هاي دي ان آ در آب حل شوند. اين نمونه را نگه مي داريم تا در مرحله ي بعد استفاده كنيم.

2- آماده سازي بافر الكتروفورز و ساخت ژل آگاروز

- براي ساخت محول الكتروفورز: مقدار 2سي سي از بافر غليظ الكتروفورز را در 98 سي سي آب رقيق مي كنيم.

- براي ساخت ژل آگاروز: مقدار 2سي سي از بافر غليظ الكتروفورز را در 98 سي سي آب رقيق مي كنيم و سپس پودر آگاروز رنگي را داخل آن مي ريزيم و محلول را تا شفاف شدن كامل، بر روي حرارت ملايم هم ميزنيم.

- حالا ابتدا و انتهاي سيني مخصوص ژل را با چسب نواري مسدود مي كنيم و ژل را داخل آن مي ريزيم تا پر شود و دندانه هاي شانه در ژل قرار گرفته باشد. البته بايد حواسمان باشد كه قبل ريختن شانه در جاي خود مستقر باشد و نيز سيني در يك سطح كاملا افقي قرار بگيرد. حالا صبر مي كنيم تا ژل خودش را بگيرد يا به عبارت ديگر حال ژله اي پيدا كند.

- پس از سفت شدن ژل، چسبهاي ابتدا و انتهاي سيني را با دقت كنده و  سيني را به آرامي برداشته و داخل جايگاه مخصوص در تانك الكتروفورز مي گذاريم.

- محول الكتروفورز را كه در مرحله ي قبل آماده كرده ايم را داخل تانك مي ريزيم تا تقريبا 1سانتيمتر بالاتر از سطح ژل بيايد و سپس شانه را به آرامي برمي داريم.

3- بارگيري نمونه هاي آماده شده درون ژل غوطه ور در بافر

- حالا با كمك سرنگ مخصوص و سرسمپلرهاي زرد رنگ به اندازه ي نصف حجم سر سمپلر، از محلول دي از آيي كه قبلا تهيه كرده ايم بر مي داريم و به يك ويال جديد وارد مي كنيم و سپس يك فطره از بافر بارگذاري را به آن اضافه مي كنيم و آن را تكان مي دهيم تا خوب با هم بياميزد. حالا با يك سر سمپلر جديد از اين محلول برمي داريم و با دقت به داخل چاهكها ي ژل تزريق مي كنيم تا در عمق چاهكها ته نشين شود.

4- روشن نمودن الكتروفورز و مشاهدة دي ان آ

دو سر سيم حاصل از منبع تغذيه ي الكتريسيته را به جايگاه هاي مخصوص در ابتدا و انتهاي تانك طوري متصل مي كنيم كه سر منفي(كاتد) به نزديك چاهكها و سر مثبت(آند) دور از چاهكها متصل شود. حالا در پوش تانك را گذاشته و كليد منبع تغذيه را مي زنيم تا جريان برقرار شود. پس از حدود سي دقيقه نوار ها در جايگاه خود مستقر شده و قابل مشاهده خواهند بود.(براي مشاهده ي بهتر ميتوان از نورUV استفاده كرد.)